एकीकडे इतकी वैद्यानिक, वैद्यकीय, भौतिक, आर्थिक, शैक्षणिक प्रगती होत असताना आत्महत्या करण्याचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात वाढत चालले आहे, ही चिंताजनक बाब आहे. महानुभाव पंथाचे संस्थापक श्री चक्रधर स्वामी यांनी फार पूर्वीच या समस्येकडे लक्ष वेधून मार्गदर्शन केले आहे. इतर धर्म, पंथ यातही आत्महत्या या विषयावर काही मार्गदर्शन केले असल्यास, आपण ते अवश्य लिहा आणि आम्हाला पाठवा.
— संपादक
आज आपण एका अत्यंत गंभीर, संवेदनशील आणि समाजाला पोखरणाऱ्या विषयावर विचार करणार आहोत, तो म्हणजे आत्महत्या !
आज माणूस चंद्रावर जातो, विज्ञानात प्रगती करतो;
पण तरीही आतून तुटतो, हरतो आणि स्वतःचाच घात करतो, ही किती मोठी शोकांतिका आहे…!
मानवी जीवन हे परमेश्वराने दिलेले अत्यंत दुर्मिळ व अमूल्य देणं आहे. हे जीवन भोगासाठी नव्हे, तर आत्मोद्धार, विवेक, वैराग्य आणि परमेश्वर प्राप्तीसाठी आहे.
महानुभाव पंथाचे प्रवर्तक सर्वज्ञ श्रीचक्रधर प्रभू यांनी जीवनाचे खरे स्वरूप उलगडून सांगताना मानवाला स्पष्ट इशारा दिला आहे की,
दुःखातून पळ काढणे म्हणजे मुक्ती नाही, तर अधःपतनाचा मार्ग आहे. त्यांनी या विषयावर अत्यंत स्पष्ट, कठोर पण कल्याणकारी वचन सांगितले आहे .
ते म्हणतात,
“आत्मघातकियासी कव्हनी ठावो नाही नायका.”
हे वचन केवळ एक वाक्य नाही, तर आत्महत्या करणाऱ्याच्या आध्यात्मिक अधःस्थिती चे स्पष्ट चित्र आहे.हे वचन प्रभूंनी रागाने नाही, तर अत्यंत करुणेने आणि आत्मोद्धाराच्या दृष्टीने सांगितले आहे…
याचा अर्थ असा —
जो स्वतःचा घात करतो,
त्याला ना इहलोकात समाधान,
ना परलोकात शांती,
ना स्वर्गात स्थान,
ना मुक्तीत प्रवेश.
म्हणजेच जो स्वतःचा घात करतो, त्याला कोणत्याही लोकात – न इहलोकात,
न परलोकात, न स्वर्गात,
न मुक्तीत – ठाव नाही…
कारण बंधू भगिनींनो,
आत्महत्या म्हणजे दुःखावर उपाय नव्हे —
दुःखाला अनंतकाळासाठी बांधून ठेवणे आहे…
सर्वज्ञ प्रभूंनी आत्महत्येला “अज्ञान, मोह आणि अहंकाराचे अंतिम रूप” मानले आहे. कारण आत्महत्या ही वेदनेवर उपाय नसून, वेदनेला शाश्वत बनवणारी कृती आहे.
आत्महत्या : अज्ञानाची प्रतिक्रिया :
मानव जीवनात दुःख, अपमान, अपयश, दारिद्र्य, आजार, मानसिक ताण हे येतातच. पण सर्वज्ञ श्रीचक्रधर प्रभू सांगतात की,
“दुःख हे कर्मफळ आहे, ते भोगल्याशिवाय सुटत नाही…”
आत्महत्या करून मनुष्य कर्मफळ टाळतो असे त्याला वाटते; पण प्रत्यक्षात तो कर्मफळ अधिक तीव्र करून पुढील जन्मात ओढवून घेतो…
महानुभाव तत्त्वज्ञानानुसार :
शरीर नश्वर आहे.
आत्मा अविनाशी आहे.
देहाचा अंत म्हणजे आत्म्याचा अंत नव्हे म्हणून देहाचा नाश करून आत्मा मुक्त होतो, ही कल्पना पूर्णपणे भ्रमात्मक आहे.
आत्महत्या : ईश्वराचा अपमान
महानुभाव पंथात शरीराला देवालय मानले आहे.
या देहात परमात्म्याची साक्ष आहे…
सर्वज्ञ प्रभूंच्या शिकवणीतून स्पष्ट होते की —
देह हे साधन आहे, साध्य नव्हे; पण साधन नष्ट केले तर साध्य कसे गाठणार?
आत्महत्या का घडते ?
सर्वज्ञ श्रीचक्रधर प्रभू सांगतात —
दुःख येते ते कर्माने, पण पळ काढणे हे अज्ञानाने…
आज माणूस म्हणतो —
“मला सहन होत नाही”
“मी हरलो”
“माझं आयुष्य संपलं”
पण प्रभू विचारतात —
देह संपला म्हणजे कर्म संपतं का ?
आत्मा नष्ट होतो का ?
नाही बंधूंनो !
आत्मा अजर, अमर आहे…
देह नष्ट होतो,
पण कर्म आत्म्याला बांधून राहते…
आत्महत्या म्हणजे —
आत्महत्या म्हणजे ईश्वरद्रोह
ईश्वराने दिलेल्या आयुष्याचा अवमान !
गुरुच्या कृपेचा अपमान.
आत्मोद्धाराच्या संधीचा नाश.
म्हणूनच आत्महत्या ही मोठे पाप आहे, मुक्तीचा मार्ग नाही.
महानुभाव तत्त्वज्ञान सांगते —
देह हे ईश्वराचे साधन आहे.
या देहात जप आहे, तप आहे,
वैराग्य आहे, मुक्तीचा मार्ग आहे.
आणि आपण काय करतो? त्या देहाचाच नाश करतो…!
म्हणजे काय?
ईश्वराच्या देणगीचा अपमान.
गुरुकृपेचा अव्हेर.
आत्मोद्धाराच्या संधीचा घात.
म्हणूनच आत्महत्या हे महापाप आहे.
दुःख सहन करणे का आवश्यक आहे…? :
प्रभू सांगतात —
दुःख भोगल्याशिवाय कर्म निघत नाही.सोनं शुद्ध होतं ते आगीतून,हिरा चमकतो तो घासल्यावर,आणि माणूस मोठा होतो तो दुःख सहन केल्यावर!दुःख म्हणजे शिक्षा नव्हे,दुःख म्हणजे — आत्मशुद्धीची प्रक्रिया…
दुःखातून मार्ग :
सर्वज्ञ श्रीचक्रधर प्रभू यांनी कधीही दुःख नाकारले नाही; पण दुःखावर उपाय म्हणून विवेक, वैराग्य आणि शरणागती सांगितली…
ते म्हणतात (भावार्थ) —
दुःख आले तरी धीर सोडू नये, कारण धीरातच देव आहे…
महानुभाव पंथाचा संदेश :
दुःख आले → आत्मचिंतन करा
अपयश आले → अहंकार तपासा
वेदना वाढल्या → परमेश्वराची आठवण वाढवा
पळ काढू नका, तर पार करा…
आत्महत्या आणि मुक्ती, गैरसमज :
काही लोक मानतात की आत्महत्या केल्याने दुःख संपेल…
पण सर्वज्ञ प्रभू स्पष्ट सांगतात —
जे कर्माने बांधले आहे, ते देह नष्ट करूनही सुटत नाही…
मुक्ती म्हणजे —
देहत्याग नव्हे
आत्मज्ञान
अहंकाराचा त्याग
परमेश्वराशी एकरूपता
आत्महत्या ही याच्या अगदी विरुद्ध दिशा आहे…
मुक्तीचा खरा मार्ग :
मुक्ती म्हणजे,
देहाचा अंत नव्हे.
जीवनातून पळ काढणे नव्हे.
मुक्ती म्हणजे,
अहंकाराचा अंत
इच्छांचा क्षय
परमेश्वराशी शरणागती
आत्महत्या हे याच्या अगदी विरुद्ध आहे…
म्हणून प्रभू ठामपणे सांगतात, आत्मघात करणाऱ्यास कुठेही ठाव नाही.
आजच्या समाजासाठी प्रभूंचा संदेश :
आज गरज आहे —
दुःखात असलेल्या माणसाला झिडकारण्याची नाही
“धीर धर” म्हणून सोडून देण्याची नाही तर —
त्याला ऐकण्याची
त्याला समजून घेण्याची
त्याला अध्यात्माची दिशा देण्याची
कारण —
एक जीव वाचवणे म्हणजे हजार यज्ञांचे फळ…
आजच्या काळात आत्महत्येचे प्रमाण वाढत आहे. याचे कारण —
अध्यात्मिक अज्ञान
तात्काळ सुखाची अपेक्षा
सहनशक्तीचा अभाव
महानुभाव पंथ आपल्याला शिकवतो —
जगणे कठीण असले तरी पळ काढणे अयोग्य आहे.
दुःखात असलेल्या व्यक्तीला, मार्गदर्शन द्या, आधार द्या, अध्यात्माची ओळख करून द्या
कारण एक जीव वाचवणे म्हणजे परमेश्वराची सेवा आहे…
निष्कर्ष : “आत्मघातकियासी कव्हनी ठावो नाही नायका”
हे वचन आजच्या समाजासाठी अत्यंत आवश्यक आहे.
आत्महत्या —
पाप आहे.
अज्ञान आहे.
मुक्ती नाही.
सर्वज्ञ श्रीचक्रधर प्रभू यांच्या शिकवणीनुसार —
दुःख सहन करा, विवेक ठेवा, परमेश्वराचा आधार घ्या; पण जीवनाचा त्याग करू नका…
कारण जीवन हेच मुक्तीचे द्वार आहे…
बंधू भगिनींनो, जीवन कठीण असू शकते,पण जीवन सोडणे हा उपाय नाही.
सर्वज्ञ श्रीचक्रधर प्रभू आपल्याला सांगतात —
दुःख आले तरी चालेल,
अश्रू आले तरी चालतील,
पण धैर्य सोडू नका,
कारण धैर्यातच परमेश्वर आहे.
लक्षात ठेवा —
आत्महत्या पाप आहे,
ती मुक्ती नाही.
मुक्ती जीवनातूनच मिळते…
जो प्रभूंच्या वचनावर चालण्यासाठी मार्गक्रमण करतो तो पुढे जाऊन नक्कीच त्या प्रभूच्या कैवल्य गडाचे स्वरूप प्राप्त करण्यासाठी योग्य होतो त्या दिशेने पावले टाकण्यासाठी योग्य होतो…
जीवनाचा आनंद घ्या…
त्याला देणगी म्हणून स्वीकारा.
या नव्या वर्षांत आपण हाच संकल्प करू या.
— लेखन : सुरेश डोळसे. संस्थापक अध्यक्ष,
श्रीप्रभू प्रतिष्ठान नाशिक
— संपादन : देवेंद्र भुजबळ.
— निर्माती : सौ अलका भुजबळ. ☎️ 9869484800