रामायण हे कालातीत महाकाव्य असून ते विविध संस्कृती आणि प्रदेशांमध्ये अनेक आवृत्त्यांच्या स्वरूपात अस्तित्वात आहे, असे प्रतिपादन डॉ. मृदुला काळे यांनी “रामायण कथा – एक रंग अनेक” या विषयावर व्याख्यान देताना केले. हे व्याख्यान अत्यंत प्रबोधनपर आणि विद्वत्तापूर्ण होते.
रोटरी क्लब ऑफ नागपूर होरायझनची नियमित पाक्षिक सभा, २५ मार्च २०२६ रोजी पार पडली. सदस्यांचा उत्स्फूर्त आणि मोठ्या प्रमाणावर प्रतिसाद लाभलेल्या या सभेत बोलताना डॉ. मृदुला काळे यांनी रामायणाच्या विविध रूपांचे आणि अर्थांचे अत्यंत सुंदरपणे विवेचन केले. त्यांनी सुप्रसिद्ध वाल्मिकी रामायण आणि तुलसी रामायण, तसेच फारसे परिचित नसलेले तरीही अत्यंत वेधक असे रामायणाचे इतर विविध आविष्कार यांबद्दल सविस्तर विवेचन केले.
संपूर्ण रामायणाची कथा केवळ एका श्लोकात, तसेच आठ श्लोकांमध्ये कशा प्रकारे संक्षिप्त स्वरूपात मांडली गेली आहे, याबद्दलच्या त्यांच्या स्पष्टीकरणाने श्रोते भारावून गेले. त्यांनी ‘जानकी रामायण’ आणि ‘जटायू रामायण’ यांसारख्या काही अद्वितीय दृष्टिकोनांवर प्रकाश टाकला; ज्यामध्ये सीता (जानकी) आणि जटायू यांना कथेचे मध्यवर्ती पात्र मानून, त्यांच्या दृष्टिकोनातून या महाकाव्याचे चित्रण करण्यात आले आहे.
डॉ. काळे यांनी पुढे नमूद केले की, रामायणाचे अनुवाद अनेक भारतीय प्रादेशिक भाषांमध्ये, तसेच उर्दू आणि फारसी भाषांमध्येही उपलब्ध आहेत. रामायणाचे प्रभावक्षेत्र संपूर्ण आशिया खंडात, विशेषतः जपान, चीन आणि कंबोडियासारख्या देशांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर विस्तारलेले आहे; हे रामायण प्राचीन आशियाई सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण आधारस्तंभ असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.
हे सत्र खरोखरच बौद्धिकदृष्ट्या अत्यंत समृद्ध करणारे ठरले. प्रभू रामाच्या कथेवर आधारित साहित्याची विशालता आणि खोली पाहून श्रोते अवाक झाले आणि त्यांनी या व्याख्यानाचा मनमुराद आनंद लुटला.
रामनवमीच्या या शुभ पूर्वसंध्येला ‘दशश्लोकी रामायणा’च्या पठणासह, या बैठकीचा समारोप एका अत्यंत भक्तिमय वातावरणात झाला.
क्लबचे अध्यक्ष रोटेरियन डॉ. सुधीर मंगरुळकर यांनी या बैठकीचे अध्यक्षपद भूषविले. रोटेरियन डॉ. मृणालिनी बल्लाळ यांनी आभारप्रदर्शन केले.
— टीम एन एस टी. ☎️ 9869484800