प्रत्येक वर्षी २७ फेब्रुवारी हा दिवस संपूर्ण महाराष्ट्रात “मराठी भाषा गौरव दिन” म्हणून मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो. हा दिवस म्हणजे आपल्या मायबोलीचा सन्मान करण्याचा, तिच्या समृद्ध परंपरेची आठवण करून देण्याचा आणि पुढील पिढीपर्यंत तिचा अभिमानाने वारसा पोहोचवण्याचा दिवस आहे. मराठी ही केवळ एक भाषा नसून ती संस्कृती, इतिहास, परंपरा आणि भावनांचे जिवंत प्रतीक आहे.
मराठी भाषा गौरव दिन हा महान कवी, नाटककार आणि साहित्यिक कुसुमाग्रज (विष्णु वामन शिरवाडकर) यांच्या जन्मदिनानिमित्त दर वर्षी साजरा केला जातो. कुसुमाग्रजांनी मराठी साहित्याला नवी दिशा दिली. त्यांच्या कवितांमधून मानवता, स्वातंत्र्य आणि आत्मसन्मान यांचा प्रभावी संदेश दिला गेला. त्यांच्या लेखनामुळे मराठी भाषेला अभिजात आणि समृद्ध रूप प्राप्त झाले.
मराठी भाषेचा इतिहास अत्यंत समृद्ध आहे. संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम, संत नामदेव, संत एकनाथ यांसारख्या संतांनी अभंग आणि ओव्यांच्या माध्यमातून मराठी भाषेला भक्तीची, तत्त्वज्ञानाची आणि अध्यात्माची सुंदर परंपरा दिली. त्यांच्या रचनांमुळे मराठी भाषा लोकभाषा बनली आणि सर्वसामान्यांच्या मनात घर करून बसली.
मराठी भाषेचे सौंदर्य तिच्या साधेपणात आणि भावपूर्ण अभिव्यक्तीत आहे. दैनंदिन जीवनातील आनंद, दुःख, प्रेम, नाते, संस्कार आणि मूल्ये व्यक्त करण्यासाठी मराठी अत्यंत प्रभावी माध्यम आहे. आईच्या अंगाई गीतांपासून ते शाळेतील पहिल्या कवितेपर्यंत आणि साहित्यिक कादंबऱ्यांपासून ते चित्रपटगीतांपर्यंत मराठी भाषा आपल्याला सतत सोबत करते.
आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगात इंग्रजी आणि इतर भाषांचा प्रभाव वाढत असला तरी मराठी भाषेचे महत्त्व कमी झालेले नाही. उलट, डिजिटल माध्यमांमुळे मराठी भाषा अधिक व्यापक होत आहे. सोशल मिडिया, ब्लॉग, यूट्यूब, पॉडकास्ट यांसारख्या माध्यमांवर मराठीतून मोठ्या प्रमाणावर लेखन आणि संवाद होत आहे. यामुळे नव्या पिढीला मराठी भाषेची ओळख नव्या स्वरूपात होत आहे.
मराठी भाषा गौरवदिन साजरा करण्यामागील मुख्य उद्देश म्हणजे मराठी भाषेबद्दल अभिमान निर्माण करणे. शाळा, महाविद्यालये आणि विविध संस्थांमध्ये या दिवशी भाषण स्पर्धा, कविता वाचन, निबंध लेखन, नाटिका आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. या उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये मराठीबद्दल प्रेम आणि जिव्हाळा वाढतो.
आपल्या दैनंदिन जीवनात मराठीचा वापर वाढवणे ही प्रत्येकाची जबाबदारी आहे. घरात, मित्रांमध्ये, कार्यालयात आणि समाजात मराठीतून संवाद साधला तर भाषा अधिक जिवंत राहील. मुलांना मराठी पुस्तकं वाचण्याची सवय लावली पाहिजे. मराठी साहित्य, कविता, कथा, नाटक यांचा आस्वाद घेतल्यास भाषेची गोडी वाढते.
मराठी भाषेच्या जतनासाठी आणि संवर्धनासाठी शासन आणि समाज या दोघांचीही भूमिका महत्त्वाची आहे. शासनाने शिक्षण, प्रशासन आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्ये मराठीचा वापर प्रोत्साहित केला पाहिजे. तसेच लेखक, कवी, कलाकार आणि शिक्षक यांनी मराठीची समृद्ध परंपरा पुढे नेण्याचे काम केले पाहिजे.
आज आपण ज्या महाराष्ट्र राज्यात राहतो, त्या भूमीची ओळखच मराठी भाषा आहे. शिवाजी महाराजांच्या काळात मराठी ही प्रशासन आणि संवादाची प्रमुख भाषा होती. स्वराज्याच्या स्थापनेपासून ते आजच्या आधुनिक काळापर्यंत मराठीने अनेक ऐतिहासिक टप्पे अनुभवले आहेत. ही भाषा आपल्या अस्मितेचे प्रतीक आहे.
मराठी भाषा गौरवदिन आपल्याला एक संदेश देतो – आपल्या मातृभाषेचा अभिमान बाळगा, तिचा सन्मान करा आणि तिचा वापर वाढवा. भाषा जिवंत राहते ती तिच्या वापरामुळे. आपण जितके मराठीतून बोलू, लिहू आणि वाचू तितकी भाषा समृद्ध होत जाईल.
शेवटी एवढेच म्हणावेसे वाटते की, मराठी ही केवळ संवादाचे साधन नाही तर ती आपली ओळख आहे, आपली संस्कृती आहे,. मराठी भाषा गौरव दिन हा केवळ एक दिवस नसून मराठीच्या प्रेमाचा आणि अभिमानाचा उत्सव आहे. चला, आपण सर्वजण मिळून मराठीचा गौरव वाढवूया, तिचे संवर्धन करूया आणि पुढील पिढीपर्यंत अभिमानाने तिचा वारसा पोहोचवू या.
— लेखन : उद्धव भयवाळ. छ. संभाजीनगर
— संपादन : देवेंद्र भुजबळ.
— निर्माती : सौ अलका भुजबळ. ☎️ 9869484800